Cadw’n ddiogel os ydych chi’n agored i niwed yn glinigol

Mae Gemma Cormican

Mae Gemma Cormican yn Gynghorydd Iechyd Meddwl a Seicotherapydd Ymddygiadol Gwybyddol ym Mhrifysgol Caerefrog

Os ydych chi’n agored i niwed yn glinigol efallai bod gennych chi ofn dychwelyd i’r brifysgol, ac am reswm da. Gall byw gyda chyflwr iechyd sy'n eich gwneud yn agored i niwed yn glinigol mewn pandemig fod yn frawychus. Er hynny, mae dod o hyd i ffyrdd o gadw eich hun mor ddiogel â phosibl, a rheoli'r teimladau anodd hyn, yn rhan bwysig o ymgysylltu â'ch astudiaethau a'ch ffrindiau.

Er bod gwarchod eu hunain wedi bod yn brofiad “cyfyngus iawn” i lawer o fyfyrwyr, roedd, serch hynny, yn glir o leiaf ac yn haws ei gynnal. Gall newidiadau mewn rheolau a chyngor fod yn ddryslyd, felly os ydych chi'n teimlo'n bryderus am sut i sicrhau eich diogelwch, mae'n ddealladwy.

Gall gorfod helpu eraill i ddeall ein cyflwr iechyd a'r peryglon sy'n ein hwynebu deimlo’n ormod ar adegau. Efallai eich bod yn pryderu na fydd eraill yn ystyried eich cyflwr, ac yn ymddwyn yn anfwriadol mewn ffyrdd sy'n eich rhoi chi mewn perygl.

Oherwydd y pryderon hyn, mae'n amlwg bod rhai myfyrwyr sy'n agored i niwed yn gwneud y penderfyniad dealladwy i osgoi mynd allan. Mae'n normal osgoi'r pethau sy’n gwneud i ni ofni ond mae arnom ni angen cyswllt cymdeithasol ag eraill, a help a chefnogaeth a'r cyfle i gael rhywfaint o hwyl.

Rydyn ni wedi llunio rhestr wirio o bethau y gallwch eu gwneud a phobl y gallwch gysylltu â nhw, i helpu i gadw eich hun yn ddiogel yn gorfforol, ehangu eich rhwydwaith a rheoli eich teimladau.

Cadw eich hun yn ddiogel os ydych chi’n agored i niwed

Cofrestru ar gyfer cefnogaeth

Mae llawer o lefydd lle gallwch gael cefnogaeth i’ch helpu i gadw’n ddiogel, gan gynnwys y canlynol:

  • Eich prifysgol: Bydd gan bob sefydliad bolisi yn ei le ar gyfer myfyrwyr sy'n agored i niwed yn glinigol. Holwch beth yw polisi eich prifysgol chi a sut gall eich cefnogi chi. Cymerwch ran yn y prosesau a'r trefniadau sydd wedi cael eu rhoi ar waith i'ch cadw chi'n ddiogel.
  • Gwasanaethau anabledd: Cysylltwch â gwasanaethau anabledd eich sefydliad a'u gwneud yn ymwybodol o'ch statws 'agored i niwed yn glinigol', a defnyddiwch y cymorth sydd ar gael yn eich prifysgol neu sefydliad ar gyfer eich anghenion ymarferol, academaidd a lles.
  • Archfarchnadoedd: Gofynnwch am slot dosbarthu blaenoriaeth gan eich archfarchnad, neu ymweld â'r archfarchnad ar adegau tawelach. Mae gan lawer o archfarchnadoedd slotiau amser penodol i bobl agored i niwed wneud eu siopa
  • Cyngor lleol: Holwch pa help y gallwch ei gael gan eich cyngor lleol efallai.
  • Llywodraeth: Yn ogystal â chofrestru am gefnogaeth gan eich sefydliad, mae’r llywodraeth wedi sefydlu gwasanaeth ar-lein newydd ar gyfer cofrestru am gefnogaeth.

Efallai bod eich Undeb neu Urdd Myfyrwyr yn darparu cyfleoedd ar gyfer cymdeithasu ar-lein neu gyfleoedd i gwrdd ag eraill yn ddiogel.

Cadw eich hun yn ddiogel tu allan i’ch cartref

Dyma rai awgrymiadau ymarferol y gallwch eu dilyn i'w gwneud yn fwy diogel i chi adael y tŷ neu dderbyn nwyddau i’r tŷ. Gall dilyn yr awgrymiadau hyn helpu i wneud i chi deimlo bod gennych chi fwy o reolaeth, gwneud i chi deimlo'n fwy hyderus a lleihau eich pryder.

  • Gall cadw 2 fetr ar wahân fod yn anodd iawn mewn llety myfyrwyr. Efallai y byddai'n ddefnyddiol siarad â'r myfyrwyr sy’n byw gyda chi, esbonio eich anghenion a gofyn iddynt barchu eich gofod. Drwy wneud hynny gallwch weithio gyda'ch gilydd i gyd.
  • Golchwch eich dwylo gyda sebon a dŵr yn aml, a chario hylif diheintio dwylo gyda chi i'w ddefnyddio pan nad oes sebon a dŵr ar gael. Golchwch neu ddiheintio eich dwylo bob amser cyn ac ar ôl teithio i fannau cymunedol a/neu fod mewn mannau cymunedol.
  • Dylech olchi eich dwylo am 20 eiliad, gan ddefnyddio sebon a dŵr neu hylif diheintio dwylo a dilyn canllawiau’r llywodraeth. Mae gwybodaeth am sut i olchi eich dwylo ar gael gan NHS.UK.
  • Gwisgwch rywbeth sy'n gorchuddio eich trwyn a'ch ceg mewn mannau lle mae'n anodd cadw draw oddi wrth bobl eraill. Yn Lloegr, os yw'n bosibl, rhaid i chi wisgo gorchudd wyneb mewn nifer o leoliadau dan do.
  • Lawrlwythwch ap COVID-19 y GIG a sganio'r cod QR pan fyddwch yn ymweld â lleoliad. Bydd yr ap yn rhoi rhybudd cynnar i chi os ydych chi wedi ymweld â lleoliad lle gallech fod wedi dod i gysylltiad â’r coronafeirws. Os byddwch yn rhoi gwybod am symptomau COVID-19 yn yr ap, cewch eich ailgyfeirio i wefan lle gallwch drefnu prawf.
  • Os ydych chi’n defnyddio offer sy’n cael ei rannu, er enghraifft mewn labordy, defnyddiwch y cyfarwyddiadau a'r deunyddiau glanhau sydd wedi’u darparu.

Rheoli teimladau anodd

Hyd yn oed os ydych chi'n cymryd camau i gadw'ch hun yn ddiogel, ’allwn ni ddim rheoli gweithredoedd pobl eraill na'r pandemig ei hun. Gall ansicrwydd fod yn anodd ei reoli beth bynnag ond gall hyn fod hyd yn oed yn fwy anodd os ydyn ni’n teimlo bod ein hiechyd dan fygythiad.

Os ydych chi'n credu bod eraill yn eich rhoi chi mewn perygl, efallai mai eich ymateb fydd ceisio rheoli eu hymddygiad neu fod yn flin. Mae hwn yn ymateb normal a rhesymegol i'r sefyllfa. Er hynny, fel y nodwyd uchod, ’allwn ni ddim rheoli eraill ac mae ceisio gwneud hynny’n debygol o arwain at wneud i chi deimlo'n rhwystredig, yn ofidus ac efallai y gall niweidio eich cyfeillgarwch. Efallai y byddai hefyd yn ddefnyddiol darllen ein herthygl ar baratoi ar gyfer rhoi sylw i wrthdaro.

Ceisiwch weithio gyda'ch ffrindiau a'r rhai o'ch cwmpas a'u hannog i ymddwyn mewn ffyrdd sydd o help. Os byddwch yn pryderu'n fawr am ymddygiad myfyrwyr eraill, siaradwch â'r gwasanaethau cymorth yn eich prifysgol am hyn.

Gall cydnabod ein bod yn ofnus wneud gwahaniaeth mawr i'r ffordd rydym yn teimlo. Gwrandewch ar eich teimladau, ac ar y pryderon mae'r teimladau'n eu codi i chi, a sicrhewch eich hun ei bod yn iawn teimlo fel hyn. Cofiwch fod profi pryder mewn ymateb i fod yn agored i niwed yn glinigol yn ystod pandemig yn normal.

Y gwir amdani yw, mae’r ansicrwydd yn mynd i barhau am beth amser eto. Mae ceisio rhagweld sut bydd eraill yn ymddwyn, a cheisio newid yr ymddygiad hwnnw, yn aneffeithiol yn aml. Dim ond ein hymddygiad ni ein hunain allwn ni ei reoli. Ond os gallwn dderbyn ansicrwydd a chanolbwyntio ar yr hyn y gallwn ei wneud yn hytrach na'r hyn na allwn ei wneud, gallwn leihau ein gorbryder a dechrau teimlo'n fwy hyderus ynom ni ein hunain.

Un ffordd o wneud hyn yw drwy greu cynllun gweithredu, bydd hyn yn eich helpu i ddechrau meddwl am y penderfyniadau y mae gennych reolaeth drostynt, yn hytrach na’r rhai nad oes gennych unrhyw reolaeth yn gysylltiedig â hwy.

Mae prifysgolion wedi gwneud llawer o waith i gefnogi myfyrwyr sy'n agored i niwed yn ystod y pandemig hwn. Gall ymgysylltu â'r gefnogaeth sydd ar gael yn eich prifysgol neu eich sefydliad, a'r cyngor yn yr erthygl hon, eich helpu i herio eleni gyda mwy o hyder, eich cadw'n ddiogel a chynnal eich lles.